Wizyta studyjna w Rydze w ramach projektu HEROES

W dniach 8-9 października w Rydze na Łotwie odbyła się wizyta studyjna zorganizowana w ramach projektu HEROES przez partnera projektu – Gminę Miasto Ryga, podczas której partnerzy pochylili się nad zagadnieniem dotyczącym wzmocnienia pozycji najemców, ich włączenia i partycypacji. W wizycie studyjnej wzięła udział delegacja z województwa podkarpackiego, w skład której weszli przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego – Departamentu Gospodarki Regionalnej, Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Rzeszowie, Stowarzyszenia „Radość” w Dębicy, władze Miasta Przemyśla oraz SIM Podkarpacie. Projekt jest realizowany w ramach programu Interreg Europa 2021-2027, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, i koncentruje się na usprawnianiu wdrażania polityk regionalnych w zakresie dostępnego cenowo mieszkalnictwa.

Pierwszy dzień spotkań rozpoczął się w Ośrodku Miejskim i Centrum Kulturalnym w Rydze, zajmującym się ochroną, badaniem i renowacją zabytkowej drewnianej architektury miasta. Uczestnicy zostali powitani przez organizatorów, a następnie poznali historię powstania i rozwoju Rygi, której charakter przez stulecia kształtowały ruchy migracyjne, rozwój handlu oraz zmiany polityczne i gospodarcze. Procesy te wpływały na strukturę przestrzenną miasta, dostępność mieszkań oraz rozwój różnych form zabudowy – od historycznych kamienic czynszowych po osiedla robotnicze.

Następnie Pani Alise Feldmane, główna specjalistka ds. mieszkalnictwa w Urzędzie Miasta Rygi, przedstawiła perspektywę samorządu w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Omówiła główne kierunki działań miasta, obejmujące modernizację istniejącego zasobu mieszkaniowego, pozyskiwanie środków na nowe inwestycje, aktualizację i ewaluację przepisów oraz poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań we współpracy z sektorem prywatnym.

Wartością dodaną było wystąpienie Pana Oli Palmgrena, wiceprzewodniczącego Szwedzkiego Związku Najemców oraz członka zarządu Międzynarodowego Związku Najemców. Przedstawił on szwedzkie rozwiązania w zakresie wzmacniania pozycji najemców i zwiększania ich udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących mieszkalnictwa. Podkreślił znaczenie dialogu pomiędzy najemcami, właścicielami nieruchomości i instytucjami publicznymi, a także aktywnego zaangażowania mieszkańców w kształtowanie warunków zamieszkania. Doświadczenia Szwecji stały się cennym punktem odniesienia do dyskusji nad możliwością przenoszenia sprawdzonych rozwiązań na grunt regionalny oraz rozwijania bardziej partycypacyjnego podejścia do zarządzania mieszkalnictwem.

W dalszej części spotkania zaprezentowano dwie dobre praktyki: działalność SIM Podkarpacie oraz funkcjonowanie Centrum Kompetencji Mieszkaniowych w Rydze. Następnie odbyły się warsztaty poświęcone analizie przedstawionych rozwiązań oraz możliwościom ich wykorzystania i przeniesienia do regionów uczestniczących w projekcie HEROES.

Wizyty studyjne – praktyczne rozwiązania w obszarze mieszkalnictwa

Druga część dnia została poświęcona wizytom studyjnym w trzech lokalizacjach, w których uczestnicy mogli poznać rozwiązania stosowane przez Rygę w zakresie modernizacji budynków, mieszkalnictwa socjalnego i usług wspierających mieszkańców.

Pierwsza wizyta odbyła się w budynku objętym projektem renowacji realizowanym przy wsparciu Centrum Kompetencji Mieszkaniowych. Przedstawiona praktyka pokazała, jak samorząd może wspierać mieszkańców w planowaniu i przeprowadzaniu remontów budynków wielorodzinnych. Centrum pomaga w zrozumieniu zagadnień technicznych, organizacyjnych i finansowych, a także ułatwia współpracę mieszkańców z zarządcami nieruchomości i instytucjami publicznymi.

Kolejnym punktem programu był kompleks mieszkań socjalnych przy Imantas 8. līnija, stanowiący przykład zintegrowanego podejścia do mieszkalnictwa. Oprócz niemal 300 mieszkań socjalnych na jego terenie funkcjonują również placówki i usługi społeczne oraz zdrowotne, w tym centrum pomocy społecznej, centrum zdrowia, mieszkanie grupowe i dzienny ośrodek opieki dla osób z poważnymi zaburzeniami psychicznymi. Połączenie funkcji mieszkaniowej z dostępem do usług wspierających ma na celu poprawę jakości życia mieszkańców, szczególnie osób starszych, osób z niepełnosprawnościami i innych grup wymagających dodatkowego wsparcia.

Ostatnia wizyta studyjna odbyła się w domu grupowym przy ul. Priedaines 11. Placówka jest przykładem deinstytucjonalizacji usług społecznych, polegającej na odchodzeniu od opieki w dużych placówkach na rzecz wsparcia świadczonego w kameralnych warunkach, w środowisku lokalnym. W ramach inwestycji powstały dwa budynki: dom grupowy przeznaczony dla 16 osób oraz dzienny ośrodek opieki dla 20 osób. Rozwiązanie zapewnia osobom z niepełnosprawnością intelektualną warunki mieszkaniowe zbliżone do domowych, a jednocześnie umożliwia korzystanie z indywidualnie dostosowanego wsparcia.

Pierwszy dzień wizyty zakończył się wspólną kolacją partnerów i interesariuszy, która stanowiła okazję do dalszej wymiany doświadczeń.

Drugi dzień wizyty rozpoczął się od podsumowania dotychczasowych spotkań i wymiany refleksji na temat poznanych rozwiązań. Następnie zaprezentowano dwie kolejne dobre praktyki dotyczące angażowania mieszkańców i rozwijania zintegrowanych modeli mieszkalnictwa.

Pani Laura Schwarz, zajmująca się tematyką mieszkalnictwa społecznego i strategii miejskiej w Urzędzie Miasta Aarhus, przedstawiła duński model demokracji lokatorskiej. Zakłada on aktywny udział lokatorów mieszkań społecznych w zarządzaniu budynkami i osiedlami. Mieszkańcy mogą wybierać swoich przedstawicieli oraz współdecydować o sprawach dotyczących m.in. budżetów, remontów, utrzymania nieruchomości i zagospodarowania przestrzeni wspólnych. Model ten wzmacnia zaangażowanie mieszkańców, zwiększa ich wpływ na otoczenie i sprzyja budowaniu odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.

Kolejną prezentację poprowadziła Pani Arianna Camellato, przedstawicielka Abitare Toscana – włoskiej organizacji działającej w obszarze mieszkalnictwa społecznego. Przedstawiła model wielofunkcyjnego mieszkalnictwa, odnoszący się do ustawy regionalnej Toskanii nr 38/2021 i możliwości rozwijania podobnych rozwiązań na poziomie europejskim. Koncepcja zakłada łączenie funkcji mieszkaniowej z usługami społecznymi, przestrzeniami wspólnymi i lokalnymi inicjatywami. Szczególny nacisk położono na współdzielenie przestrzeni, wzajemną pomoc, integrację międzypokoleniową i wspieranie osób znajdujących się w trudniejszej sytuacji życiowej.

Po prezentacjach odbyły się warsztaty umożliwiające pogłębienie wiedzy na temat przedstawionych praktyk oraz wymianę doświadczeń pomiędzy partnerami. W dalszej części dnia zorganizowano posiedzenie komitetu sterującego projektu, podczas którego omówiono dotychczasowe działania i przedstawiono kolejne etapy realizacji projektu HEROES.

Wizyta studyjna w Rydze była okazją do poznania różnorodnych rozwiązań stosowanych w obszarze mieszkalnictwa społecznego i socjalnego. Przedstawione dobre praktyki pokazały, jak łączyć modernizację istniejącego zasobu mieszkaniowego z rozwojem usług społecznych, wspieraniem samodzielności mieszkańców i zwiększaniem ich udziału w podejmowaniu decyzji. Spotkania, prezentacje, warsztaty i wizyty w terenie umożliwiły partnerom projektu wymianę doświadczeń oraz analizę możliwości wykorzystania poznanych rozwiązań w ich regionach. Zdobyta wiedza stanowi cenne źródło inspiracji do dalszego doskonalenia polityk mieszkaniowych i poszukiwania skutecznych sposobów zwiększania dostępności mieszkań oraz poprawy jakości życia mieszkańców.